บุกกรุงหงสาวดีครั้งแรก พ.ศ. 2138

ล้อมกรุงสามเดือน

การล้อมดำเนินไปราว 3 เดือน ตั้งแต่ราวมกราคมถึงเมษายน ค.ศ. 1595 เมื่อพระนเรศวรทรงทราบว่าทัพจากเมืองแปร ตองอู และอังวะกำลังยกมาช่วยหงสาวดี จึงทรงถอนทัพกลับ เพราะหากถูกตีกระหนาบจากหลายทางพร้อมกันจะเสียเปรียบมาก

ระหว่างถอยทัพ ฝ่ายไทยกวาดต้อนผู้คนกลับมาเป็นจำนวนมาก ซึ่งเป็นวิธีเพิ่มกำลังคนที่ทั้งสองฝ่ายใช้กันในยุคนั้น

ล้านนาหันมาหาอยุธยา

ในปีเดียวกัน (ค.ศ. 1595) เจ้าเมืองเชียงใหม่ยอมอ่อนน้อมต่อสยาม และพระนเรศวรส่งกำลังขึ้นไปสกัดทัพล้านช้างที่จะผ่านดินแดนล้านนา เหตุการณ์นี้ทำให้แนวด้านเหนือของกรุงศรีอยุธยาปลอดภัยขึ้นมาก หลังจากเคยเป็นทางที่ทัพหงสาวดีใช้ลงมาหลายครั้ง

ความหมายของศึก

นี่เป็นครั้งแรกในรัชกาลที่ทัพกรุงศรีอยุธยาไปถึงหน้าราชธานีของพม่า ในอีกไม่กี่ปีต่อมา ภายในอาณาจักรหงสาวดีเกิดความวุ่นวาย ตองอูและยะไข่แข็งเมือง ความแตกแยกนี้เป็นฉากหลังของการยกทัพครั้งที่สองใน พ.ศ. 2142

อ่านเส้นทางบนแผนที่

เส้นบนแผนที่ลากจากกรุงศรีอยุธยาไปเมาะตะมะ แล้วไปหงสาวดี ตามลำดับเมืองที่แหล่งข้อมูลกล่าวถึง ช่องทางข้ามเทือกเขาตะนาวศรีไม่ได้ระบุในแหล่งที่ใช้ เส้นช่วงแรกจึงแสดงเพียงทิศทาง