หน้าแรก › ประวัติอยุธยา

ประวัติกรุงศรีอยุธยาโดยย่อ 417 ปี 5 ราชวงศ์ 33 พระมหากษัตริย์

กรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานีของสยามยาวนานถึง 417 ปี ตั้งแต่ พ.ศ. 1893 (ค.ศ. 1351) จนถึง พ.ศ. 2310 (ค.ศ. 1767) ตลอดช่วงเวลานั้นมีพระมหากษัตริย์ 33 พระองค์จาก 5 ราชวงศ์ บทความนี้ไล่เรียงเรื่องราวแบบย่อ ตั้งแต่วันสร้างกรุง ยุครุ่งเรืองทางการค้า การเสียกรุงสองครั้ง จนถึงวันที่ซากเมืองกลายเป็นมรดกโลก พร้อมบอกว่าแต่ละช่วงไปดูร่องรอยได้ที่ไหน

5 ราชวงศ์

พ.ศ. 1893–1952 (ช่วงไม่ต่อเนื่อง)ราชวงศ์อู่ทอง3 พระองค์พ.ศ. 1913–1931 และ พ.ศ. 1952–2112 (ช่วงไม่ต่อเนื่อง)ราชวงศ์สุพรรณภูมิ13 พระองค์พ.ศ. 2112–2172ราชวงศ์สุโขทัย (ราชวงศ์พระร่วง)7 พระองค์พ.ศ. 2172–2231ราชวงศ์ปราสาททอง4 พระองค์พ.ศ. 2231–2310ราชวงศ์บ้านพลูหลวง6 พระองค์

ก่อนสร้างกรุงและการสถาปนา (พ.ศ. 1893)

บริเวณที่ตั้งกรุงศรีอยุธยาไม่ใช่ที่ว่างเปล่ามาก่อน ฝั่งตะวันออกของเกาะเมืองมีชุมชนที่เรียกกันว่าอโยธยา ซึ่งเชื่อมโยงกับแคว้นละโว้ (ลพบุรี) หลักฐานที่มักยกมาอ้างคือพระพุทธรูปองค์ใหญ่ที่วัดพนัญเชิง ซึ่งตามพงศาวดารสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1867 ก่อนสร้างกรุงราว 26 ปี

ส่วนพระเจ้าอู่ทองผู้สร้างกรุงนั้น ยังตอบไม่ได้แน่ชัดว่ามาจากไหน พงศาวดารไทยเล่าว่าทรงย้ายผู้คนมาจากเมืองอู่ทองเพราะเกิดโรคระบาด บันทึกของวัน วลิต ชาวฮอลันดาในคริสต์ศตวรรษที่ 17 ว่าเป็นพ่อค้าจีนที่เคยอยู่เพชรบุรี ขณะที่เอกสารล้านนาโยงพระองค์กับละโว้ ตำราปัจจุบันจึงมักอธิบายว่าอยุธยาเกิดจากการรวมกำลังของละโว้กับสุพรรณภูมิ

สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 ทรงสถาปนากรุงศรีอยุธยาเมื่อ พ.ศ. 1893 บนเกาะที่แม่น้ำสามสายไหลมาบรรจบกัน ทำเลนี้เป็นทั้งชุมทางการค้าที่เรือแล่นออกทะเลได้สะดวก และป้องกันตัวได้ดีเพราะมีแม่น้ำล้อมรอบ

พระราชวังแห่งแรกตั้งอยู่ตรงที่เป็นวัดพระศรีสรรเพชญ์ในปัจจุบัน ในรัชกาลเดียวกันยังมีการสร้างวัดพุทไธศวรรย์บนที่ตั้งตำหนักเวียงเหล็กซึ่งเคยประทับก่อนสร้างกรุง และวัดป่าแก้วซึ่งต่อมาคือวัดใหญ่ชัยมงคล

ยุคแรก: สองราชวงศ์ผลัดกันครองเมือง (พ.ศ. 1893–2031)

ช่วงต้นกรุงเป็นการชิงอำนาจระหว่างสองเครือญาติ ฝ่ายหนึ่งคือราชวงศ์อู่ทองซึ่งมีฐานที่ลพบุรี อีกฝ่ายคือราชวงศ์สุพรรณภูมิจากสุพรรณบุรี บัลลังก์สลับมือกันหลายครั้ง จนถึง พ.ศ. 1952 (ค.ศ. 1409) เมื่อเจ้านครอินทร์แห่งสุพรรณบุรีขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระอินทราชา ราชวงศ์สุพรรณภูมิก็ครองอำนาจต่อเนื่องอีกกว่า 150 ปี

ช่วงนี้อยุธยาขยายอำนาจรอบด้าน ทัพอยุธยาตีเมืองพระนครหลวงของเขมรได้ใน พ.ศ. 1974 (ค.ศ. 1431) และแคว้นสุโขทัยค่อยๆ ถูกผนวกเข้ามา สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ (พ.ศ. 1991–2031) ทรงแยกงานฝ่ายทหารกับฝ่ายพลเรือน และกำหนดศักดินาของขุนนาง ซึ่งกลายเป็นรากฐานการปกครองไปอีกหลายร้อยปี พระองค์ยังทรงถวายพระราชวังเดิมให้เป็นวัดพระศรีสรรเพชญ์ แล้วสร้างพระราชวังใหม่ถัดขึ้นไปทางเหนือ

ยุคการค้าและสงครามกับหงสาวดี (พ.ศ. 2031–2112)

รัชกาลสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 มีการหล่อพระศรีสรรเพชญ์ พระพุทธรูปยืนองค์ใหญ่หุ้มทองคำ เมื่อ พ.ศ. 2043 และใน พ.ศ. 2054 (ค.ศ. 1511) ทูตโปรตุเกสเดินทางมาถึง นับเป็นชาวยุโรปชาติแรกที่เข้ามาติดต่อ ต่อมาสมเด็จพระไชยราชาธิราชทรงรับทหารโปรตุเกสราว 120 คนเข้ารับราชการ และพระราชทานที่ดินให้ตั้งหมู่บ้านทางใต้ของเกาะเมือง

ใน พ.ศ. 2091 ทัพพม่าจากตองอูยกมาถึงพระนคร สมเด็จพระศรีสุริโยทัยสิ้นพระชนม์บนคอช้างในศึกครั้งนั้น ต่อมาในสงครามช้างเผือก พ.ศ. 2106–2107 อยุธยาต้องยอมเป็นไมตรีกับพระเจ้าบุเรงนอง และในที่สุดกรุงศรีอยุธยาก็เสียแก่ทัพหงสาวดีเมื่อ พ.ศ. 2112 (ค.ศ. 1569) นับเป็นการเสียกรุงครั้งที่ 1

ประเทศราช 15 ปี และการกู้อิสรภาพ (พ.ศ. 2112–2148)

หลังเสียกรุง พระเจ้าบุเรงนองทรงตั้งสมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราชเป็นกษัตริย์ครองอยุธยาในฐานะประเทศราช ถือเป็นจุดเริ่มต้นของราชวงศ์สุโขทัย ช่วงนี้มีการสร้างวังจันทรเกษมให้สมเด็จพระนเรศวรประทับ และขยายกำแพงเมืองออกไปถึงริมแม่น้ำ

ใน พ.ศ. 2127 (ค.ศ. 1584) สมเด็จพระนเรศวรทรงประกาศอิสรภาพที่เมืองแครง แล้วทรงป้องกันพระนครจากทัพหงสาวดีได้หลายครั้ง จนถึงศึกยุทธหัตถี พ.ศ. 2135 พระองค์เสด็จสวรรคตเมื่อ พ.ศ. 2148 ระหว่างยกทัพไปเมืองอังวะ อ่านรายละเอียดเพิ่มได้ในหน้าพระราชประวัติ

ยุคทองของการค้านานาชาติ (พ.ศ. 2148–2231)

หลังศึกใหญ่สงบลง อยุธยากลายเป็นเมืองท่าที่คึกคักแห่งหนึ่งของเอเชีย สมัยสมเด็จพระเอกาทศรถ คณะทูตสยามเดินทางไปถึงกรุงเฮกของฮอลันดาใน พ.ศ. 2151 (ค.ศ. 1608) บริษัทอินเดียตะวันออกของฮอลันดา (VOC) ตั้งสถานีการค้า ชาวญี่ปุ่นตั้งชุมชนริมแม่น้ำ และพ่อค้าจีน เปอร์เซีย อังกฤษ ต่างเข้ามาค้าขาย

ใน พ.ศ. 2172 (ค.ศ. 1629) ขุนนางผู้มีอำนาจขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง และปีต่อมาทรงสร้างวัดไชยวัฒนาราม ส่วนสมเด็จพระนารายณ์มหาราช (พ.ศ. 2199–2231) ทรงใช้ลพบุรีเป็นที่ประทับอีกแห่ง และแลกเปลี่ยนคณะทูตกับฝรั่งเศส โดยโกษาปานได้เข้าเฝ้าพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ที่แวร์ซายใน พ.ศ. 2229 (ค.ศ. 1686)

ราชวงศ์สุดท้ายและการเสียกรุงครั้งที่ 2 (พ.ศ. 2231–2310)

ปลายรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์ พระเพทราชายึดอำนาจแล้วขึ้นครองราชย์ เริ่มราชวงศ์บ้านพลูหลวง ราชสำนักลดการติดต่อกับชาติตะวันตกลง เหลือฮอลันดาเป็นหลัก แต่การค้ากับจีนยังเฟื่องฟู รัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศเป็นช่วงสงบช่วงสุดท้าย มีการบูรณะวัดจำนวนมาก และส่งคณะสงฆ์ไปฟื้นฟูพระพุทธศาสนาที่ลังกา

ความขัดแย้งเรื่องการสืบราชสมบัติทำให้บ้านเมืองอ่อนแอลง พ.ศ. 2303 พระเจ้าอลองพญายกทัพมาถึงชานพระนครแต่ต้องถอยกลับ ต่อมาใน พ.ศ. 2308 ทัพของพระเจ้ามังระยกมาสองทางและล้อมกรุงอยู่ราว 14 เดือน จนกรุงแตกในเดือนเมษายน พ.ศ. 2310 (ค.ศ. 1767) พระราชวังและวัดวาอารามถูกเผา ผู้คนจำนวนมากถูกกวาดต้อนไปพม่า

จากซากเมืองสู่มรดกโลก และเที่ยวตามเส้นเวลา

หลังเสียกรุงราว 7 เดือน พระยาตากรวบรวมกำลังกลับมากู้บ้านเมือง และตั้งกรุงธนบุรีเป็นราชธานีใหม่ อยุธยาถูกทิ้งร้าง อิฐจากโบราณสถานจำนวนมากถูกรื้อไปใช้สร้างกรุงเทพฯ ในภายหลัง

พื้นที่เมืองเก่าได้รับการประกาศเป็นอุทยานประวัติศาสตร์ใน พ.ศ. 2519 (ค.ศ. 1976) และใน พ.ศ. 2534 (ค.ศ. 1991) ยูเนสโกขึ้นทะเบียนนครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยาเป็นมรดกโลก ในฐานะประจักษ์พยานของพัฒนาการศิลปะไทย

ถ้าอยากเห็นอยุธยาตามลำดับเวลา ลองจัดเส้นทางตามยุคดังนี้ แล้วกดดูแต่ละสถานที่บนแผนที่ของเว็บไซต์

ก่อนและแรกสร้างกรุง: วัดพนัญเชิง วัดพุทไธศวรรย์ วัดใหญ่ชัยมงคล วัดมหาธาตุ
ยุคราชวงศ์สุพรรณภูมิ: วัดราชบูรณะ วัดพระศรีสรรเพชญ์ พระราชวังหลวง เจดีย์ศรีสุริโยทัย
สมัยพระนเรศวร: วังจันทรเกษม วัดวรเชษฐาราม พระบรมราชานุสาวรีย์ทุ่งภูเขาทอง
ยุคการค้านานาชาติ: หมู่บ้านโปรตุเกส บ้านฮอลันดา หมู่บ้านญี่ปุ่น วัดไชยวัฒนาราม
ปลายกรุง: วัดภูเขาทองที่บูรณะสมัยพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ และวัดหน้าพระเมรุ

พระมหากษัตริย์ทั้ง 33 พระองค์ เรียงตามลำดับ

ลำดับ	พระนาม	ครองราชย์	ราชวงศ์	เรื่องสำคัญ
1	สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง)	พ.ศ. 1893–1912	ราชวงศ์อู่ทอง	ทรงสถาปนากรุงศรีอยุธยา ตั้งพระราชวังตรงที่เป็นวัดพระศรีสรรเพชญ์ในปัจจุบัน และสร้างวัดพุทไธศวรรย์กับวัดป่าแก้ว
2	สมเด็จพระราเมศวร	พ.ศ. 1912–1913 และ พ.ศ. 1931–1938	ราชวงศ์อู่ทอง	ครองราชย์สองครั้ง ครั้งแรกถวายราชสมบัติแด่ขุนหลวงพะงั่ว ครั้งหลังยึดอำนาจคืนจากสมเด็จพระเจ้าทองลัน พงศาวดารบางฉบับว่าทรงสร้างวัดพระราม วัดมหาธาตุ และวัดภูเขาทอง
3	สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 (ขุนหลวงพะงั่ว)	พ.ศ. 1913–1931	ราชวงศ์สุพรรณภูมิ	เดิมครองสุพรรณบุรี ทรงทำศึกกับสุโขทัยจนยอมเป็นเมืองขึ้น และเสด็จสวรรคตระหว่างทางกลับจากเมืองกำแพงเพชร
4	สมเด็จพระเจ้าทองลัน	พ.ศ. 1931 (7 วัน)	ราชวงศ์สุพรรณภูมิ	พระราชโอรสของขุนหลวงพะงั่ว ครองราชย์ 7 วันก็ถูกสมเด็จพระราเมศวรยึดอำนาจและให้สำเร็จโทษที่วัดโคกพระยา
5	สมเด็จพระรามราชาธิราช	พ.ศ. 1938–1952	ราชวงศ์อู่ทอง	พระราชโอรสของสมเด็จพระราเมศวร ถูกเจ้านครอินทร์แห่งสุพรรณบุรียึดอำนาจและส่งไปประทับที่ปทาคูจาม ปิดฉากราชวงศ์อู่ทอง
6	สมเด็จพระอินทราชา (เจ้านครอินทร์)	พ.ศ. 1952–1967	ราชวงศ์สุพรรณภูมิ	เคยนำคณะทูตไปเมืองจีนด้วยพระองค์เอง และนำราชวงศ์สุพรรณภูมิกลับมาครองอยุธยาอย่างต่อเนื่อง
7	สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2 (เจ้าสามพระยา)	พ.ศ. 1967–1991	ราชวงศ์สุพรรณภูมิ	ขึ้นครองราชย์หลังพระเชษฐาทั้งสองชนช้างสิ้นพระชนม์ โปรดให้สร้างวัดราชบูรณะ และตีเมืองพระนครหลวงของเขมรได้ใน พ.ศ. 1974
8	สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ	พ.ศ. 1991–2031	ราชวงศ์สุพรรณภูมิ	ทรงแยกฝ่ายทหารกับพลเรือน กำหนดศักดินา ถวายพระราชวังเดิมเป็นวัดพระศรีสรรเพชญ์ และประทับที่พิษณุโลกช่วงสงครามกับล้านนา
9	สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 3 (สมเด็จพระอินทราชาที่ 2)	พ.ศ. 2031–2034	ราชวงศ์สุพรรณภูมิ	เคยดูแลอยุธยาขณะพระราชบิดาประทับที่พิษณุโลก และยกทัพตีเมืองทวายได้
10	สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2	พ.ศ. 2034–2072	ราชวงศ์สุพรรณภูมิ	สร้างเจดีย์และหล่อพระศรีสรรเพชญ์ที่วัดพระศรีสรรเพชญ์ และเป็นรัชกาลที่โปรตุเกสส่งทูตมาเป็นชาติยุโรปชาติแรก
11	สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 4 (หน่อพุทธางกูร)	พ.ศ. 2072–2076	ราชวงศ์สุพรรณภูมิ	ครองราชย์ไม่นานก็เสด็จสวรรคตด้วยไข้ทรพิษ
12	สมเด็จพระรัษฎาธิราช	พ.ศ. 2076–2077 (ราว 5 เดือน)	ราชวงศ์สุพรรณภูมิ	ขึ้นครองราชย์ขณะยังทรงพระเยาว์ ราว 5 เดือนก็ถูกสำเร็จโทษ
13	สมเด็จพระไชยราชาธิราช	พ.ศ. 2077–2089	ราชวงศ์สุพรรณภูมิ	รับทหารโปรตุเกสราว 120 คนเข้ารับราชการและพระราชทานที่ดินตั้งหมู่บ้าน เสด็จสวรรคตหลังการศึกกับเชียงใหม่
14	สมเด็จพระยอดฟ้า (พระแก้วฟ้า)	พ.ศ. 2089–2091	ราชวงศ์สุพรรณภูมิ	ขึ้นครองราชย์ขณะพระชันษาราว 10–11 ปี มีท้าวศรีสุดาจันทร์ว่าราชการแทน ก่อนถูกกำจัดเมื่อขุนวรวงศาธิราชขึ้นมามีอำนาจ
15	สมเด็จพระมหาจักรพรรดิ	พ.ศ. 2091–2111	ราชวงศ์สุพรรณภูมิ	ต้นรัชกาลเกิดศึกที่สมเด็จพระศรีสุริโยทัยสิ้นพระชนม์ ต่อมาต้องยอมเป็นไมตรีกับหงสาวดีหลังสงครามช้างเผือก และเสด็จสวรรคตระหว่างถูกล้อมกรุง
16	สมเด็จพระมหินทราธิราช	พ.ศ. 2111–2112	ราชวงศ์สุพรรณภูมิ	กษัตริย์ในช่วงเสียกรุงครั้งที่ 1 ถูกพาตัวไปหงสาวดีและเสด็จสวรรคตระหว่างทาง
17	สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช	พ.ศ. 2112–2133	ราชวงศ์สุโขทัย	เดิมคือขุนพิเรนทรเทพ เชื้อสายพระร่วง ครองอยุธยาในฐานะประเทศราชของหงสาวดี และโปรดให้สร้างวังจันทรเกษมให้พระนเรศวรประทับ
18	สมเด็จพระนเรศวรมหาราช	พ.ศ. 2133–2148	ราชวงศ์สุโขทัย	ทรงประกาศอิสรภาพ พ.ศ. 2127 ชนะศึกยุทธหัตถี พ.ศ. 2135 และเสด็จสวรรคตที่เมืองหางระหว่างยกทัพไปอังวะ
19	สมเด็จพระเอกาทศรถ	พ.ศ. 2148–2153	ราชวงศ์สุโขทัย	ทรงเน้นการจัดการภายในและการค้า ส่งคณะทูตไปถึงฮอลันดา และตามป้ายกรมศิลปากรทรงสร้างวัดวรเชษฐาราม
20	สมเด็จพระศรีเสาวภาคย์	พ.ศ. 2153–2154	ราชวงศ์สุโขทัย	พระราชโอรสของพระเอกาทศรถ ครองราชย์ราวปีเศษก็ถูกปลงพระชนม์ ปีครองราชย์ต่างกันตามแหล่งข้อมูล
21	สมเด็จพระเจ้าทรงธรรม	พ.ศ. 2154–2171	ราชวงศ์สุโขทัย	รัชกาลที่มีการพบรอยพระพุทธบาทที่สระบุรี ชาวญี่ปุ่นมีบทบาทในราชสำนัก และทำสนธิสัญญากับฮอลันดา
22	สมเด็จพระเชษฐาธิราช	พ.ศ. 2171–2172	ราชวงศ์สุโขทัย	พระราชโอรสของพระเจ้าทรงธรรม ถูกออกญาศรีวรวงศ์ยึดอำนาจและให้สำเร็จโทษที่วัดโคกพระยา
23	สมเด็จพระอาทิตยวงศ์	พ.ศ. 2172 (ราว 36 วัน)	ราชวงศ์สุโขทัย	ขึ้นครองราชย์ขณะทรงพระเยาว์ ราว 36 วันก็ถูกถอดจากราชสมบัติ ปิดฉากราชวงศ์สุโขทัย
24	สมเด็จพระเจ้าปราสาททอง	พ.ศ. 2172–2199	ราชวงศ์ปราสาททอง	ขุนนางผู้ยึดอำนาจขึ้นครองราชย์ โปรดให้สร้างวัดไชยวัฒนาราม ปราบชุมชนญี่ปุ่น และอนุญาตให้ฮอลันดาเลือกที่ตั้งสถานีการค้า
25	สมเด็จเจ้าฟ้าไชย	พ.ศ. 2199	ราชวงศ์ปราสาททอง	พระราชโอรสองค์ใหญ่ของพระเจ้าปราสาททอง ครองราชย์ได้ไม่นานก็ถูกพระศรีสุธรรมราชากับพระนารายณ์ยึดอำนาจและสำเร็จโทษ
26	สมเด็จพระศรีสุธรรมราชา	พ.ศ. 2199 (ราว 2 เดือน)	ราชวงศ์ปราสาททอง	พระอนุชาของพระเจ้าปราสาททอง ครองราชย์ราว 2 เดือนก็ถูกพระนารายณ์ยึดอำนาจ
27	สมเด็จพระนารายณ์มหาราช	พ.ศ. 2199–2231	ราชวงศ์ปราสาททอง	เคยประทับที่วังจันทรเกษมก่อนครองราชย์ ทรงใช้ลพบุรีเป็นที่ประทับอีกแห่ง และแลกเปลี่ยนคณะทูตกับฝรั่งเศส
28	สมเด็จพระเพทราชา	พ.ศ. 2231–2246	ราชวงศ์บ้านพลูหลวง	เกิดที่บ้านพลูหลวง สุพรรณบุรี เคยเป็นเจ้ากรมพระคชบาล ยึดอำนาจปลายรัชกาลพระนารายณ์ และบีบให้ทหารฝรั่งเศสถอนจากบางกอก
29	สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 8 (พระเจ้าเสือ)	พ.ศ. 2246–2251	ราชวงศ์บ้านพลูหลวง	เริ่มขุดคลองโคกขาม และบูรณะพระมงคลบพิตรหลังถูกฟ้าผ่า
30	สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 9 (พระเจ้าท้ายสระ)	พ.ศ. 2251–2275	ราชวงศ์บ้านพลูหลวง	ขุดคลองมหาชัยจนเสร็จ บูรณะวัดมเหยงคณ์ และพระอนุชาบูรณะวัดกุฎีดาวในรัชกาลนี้
31	สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ	พ.ศ. 2275–2301	ราชวงศ์บ้านพลูหลวง	ยุคสงบช่วงสุดท้ายของอยุธยา บูรณะวัดจำนวนมาก เช่น วัดภูเขาทอง และส่งคณะสงฆ์ไปฟื้นฟูพระพุทธศาสนาในลังกา
32	สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร	พ.ศ. 2301	ราชวงศ์บ้านพลูหลวง	ครองราชย์ไม่นานก็ถวายราชสมบัติแก่พระเชษฐาแล้วออกผนวช จึงได้ชื่อว่าขุนหลวงหาวัด และถูกกวาดต้อนไปพม่าหลังเสียกรุง
33	สมเด็จพระเจ้าเอกทัศ	พ.ศ. 2301–2310	ราชวงศ์บ้านพลูหลวง	รัชกาลที่เผชิญทัพพระเจ้าอลองพญาใน พ.ศ. 2303 และเสียกรุงแก่ทัพพระเจ้ามังระใน พ.ศ. 2310

เรื่องที่นักประวัติศาสตร์ยังเห็นต่าง

ปีสถาปนากรุง: ตำราไทยใช้ พ.ศ. 1893 ส่วนวันตามพงศาวดารคำนวณได้ตรงกับ 4 มีนาคม ค.ศ. 1351 แหล่งข้อมูลบางแห่งจึงเขียน ค.ศ. 1350 บางแห่งเขียน 1351 ความต่างนี้มาจากการนับปีใหม่แบบเดิมที่เริ่มราวเดือนเมษายน ไม่ใช่หลักฐานขัดกัน
จำนวนพระมหากษัตริย์: รายพระนามมาตรฐานนับ 33 พระองค์ โดยนับสมเด็จพระราเมศวรเพียงครั้งเดียว และไม่นับขุนวรวงศาธิราชซึ่งครองอำนาจช่วงสั้นๆ ใน พ.ศ. 2091 แต่รายการบางแห่งนับขุนวรวงศาธิราชด้วย จึงได้ 34 พระองค์
ต้นกำเนิดพระเจ้าอู่ทอง: พงศาวดารไทยว่ามาจากเมืองอู่ทอง บันทึกวัน วลิตว่าเป็นพ่อค้าจีนจากเพชรบุรี เอกสารล้านนาโยงกับละโว้ และตำราบางเล่มเสนอว่าทรงเป็นเจ้านายที่ครองพื้นที่ใกล้อยุธยาอยู่แล้ว ยังไม่มีข้อยุติ
ชื่อราชวงศ์: ชื่อทั้งห้าเป็นชื่อที่นักประวัติศาสตร์ใช้จัดกลุ่มพระมหากษัตริย์ และมีงานวิชาการตั้งคำถามว่าการแบ่งราชวงศ์อู่ทองกับสุพรรณภูมิตรงกับความเป็นจริงเพียงใด
วันเสียกรุงครั้งที่ 2: แหล่งข้อมูลส่วนใหญ่ระบุ 7 เมษายน ค.ศ. 1767 แต่ลำดับเหตุการณ์บางแห่งระบุปลายเดือนเมษายน จึงควรถือว่ากรุงแตกในเดือนเมษายน พ.ศ. 2310 เป็นหลัก

คำถามที่พบบ่อย

กรุงศรีอยุธยามีพระมหากษัตริย์กี่พระองค์

ตามรายพระนามมาตรฐานมี 33 พระองค์ จาก 5 ราชวงศ์ คือ อู่ทอง สุพรรณภูมิ สุโขทัย ปราสาททอง และบ้านพลูหลวง โดยนับสมเด็จพระราเมศวรซึ่งครองราชย์ 2 ครั้งเป็นพระองค์เดียว

กรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานีกี่ปี

417 ปี ตั้งแต่ พ.ศ. 1893 (ค.ศ. 1351) ถึง พ.ศ. 2310 (ค.ศ. 1767)

เสียกรุงศรีอยุธยากี่ครั้ง

2 ครั้ง ครั้งแรก พ.ศ. 2112 แก่ทัพพระเจ้าบุเรงนอง และสมเด็จพระนเรศวรทรงประกาศอิสรภาพใน พ.ศ. 2127 ครั้งที่สองเดือนเมษายน พ.ศ. 2310 แก่ทัพพระเจ้ามังระ ซึ่งทำให้อยุธยาสิ้นสถานะราชธานี

อยุธยาเป็นมรดกโลกตั้งแต่เมื่อไร

ยูเนสโกขึ้นทะเบียนนครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยาเป็นมรดกโลกใน พ.ศ. 2534 (ค.ศ. 1991)

แหล่งอ้างอิง

ปรับปรุงล่าสุด 10 พฤศจิกายน 2569