หน้าแรก › เส้นทางเดินทัพ
เส้นทางเดินทัพของสมเด็จพระนเรศวร
ศึกสำคัญ 11 ครั้ง ตั้งแต่ประกาศอิสรภาพ พ.ศ. 2127 ถึงการเสด็จสวรรคตระหว่างยกทัพ พ.ศ. 2148 กดตัวเลขหรือรายชื่อศึกเพื่อเน้นเส้นทางนั้นบนแผนที่
เครื่องหมาย ≈ คือตำแหน่งโดยประมาณ เส้นเขตแดนบนแผนที่เป็นของปัจจุบัน ใช้เพื่อบอกตำแหน่งเท่านั้น เส้นทางเดินทัพเป็นแนวโดยประมาณจากพงศาวดารและงานศึกษา ไม่ใช่เส้นทางจริงทุกก้าว เส้นประคือทัพฝ่ายข้าศึก
ศึกทั้งหมดตามลำดับเวลา
- 1ประกาศอิสรภาพที่เมืองแครง และศึกริมแม่น้ำสะโตงพ.ศ. 2127 · ค.ศ. 1584
กรุงศรีอยุธยาประกาศตัดขาดจากหงสาวดี ทัพที่ไล่ตามต้องถอยหลังสุรกรรมาถูกยิง และทัพไทยพาครอบครัวไทยกลับคืนได้
- 2ศึกพระยาพะสิมและทัพเชียงใหม่ ปลาย พ.ศ. 2127พ.ศ. 2127 · ค.ศ. 1584
ทัพพระยาพะสิมแตกพ่ายแถบสุพรรณบุรี ทัพเชียงใหม่ถูกรังควานจนถอยกลับ กรุงศรีอยุธยาผ่านศึกแรกหลังประกาศอิสรภาพได้
- 3ศึกบ้านสระเกศ ตีทัพพระเจ้าเชียงใหม่ พ.ศ. 2128พ.ศ. 2128 · ค.ศ. 1586
ทัพเชียงใหม่แตกพ่าย ฝ่ายไทยยึดค่าย ช้าง ม้า และเรือได้จำนวนมาก พระเจ้าเชียงใหม่เสด็จหนีขึ้นไปทางกำแพงเพชร
- 4พระเจ้านันทบุเรงล้อมกรุงศรีอยุธยา พ.ศ. 2129–2130พ.ศ. 2129–2130 · ค.ศ. 1586–1587
ทัพหงสาวดีล้อมกรุงไม่สำเร็จ ขาดเสบียงและล้มตายมาก ต้องถอยกลับตั้งแต่ 20 เมษายน ค.ศ. 1587
- 5ศึกพระมหาอุปราชาครั้งแรก พ.ศ. 2133 ที่ลำน้ำท่าคอยพ.ศ. 2133 · ค.ศ. 1590–1591
ทัพพระมหาอุปราชาแตกพ่าย พระยาพุกามตายในที่รบ พระยาพะสิมถูกจับ ส่วนพระมหาอุปราชาเสด็จหนีกลับหงสาวดี
- 6สงครามยุทธหัตถีที่หนองสาหร่าย พ.ศ. 2135พ.ศ. 2135 · ค.ศ. 1593
พระมหาอุปราชาสิ้นพระชนม์ ทัพหงสาวดีถอยกลับ และเป็นการยกทัพมาตีสยามครั้งสุดท้ายในรัชกาลพระเจ้านันทบุเรง
- 7ตีเมืองทวายและตะนาวศรี พ.ศ. 2136พ.ศ. 2136 · ค.ศ. 1593
ทวาย ตะนาวศรี และมะริดกลับมาขึ้นกับกรุงศรีอยุธยา กองเรือและกองทัพที่หงสาวดีส่งมาช่วยพ่ายแพ้
- 8ตีเมืองละแวก กัมพูชา พ.ศ. 2136–2137พ.ศ. 2136–2137 · ค.ศ. 1593–1594
กรุงละแวกแตก นักพระสัตถาเสด็จหนีไปลาว ผู้คนชาวเขมรจำนวนมากถูกกวาดต้อนมา และกัมพูชาตกอยู่ใต้อิทธิพลของกรุงศรีอยุธยาระยะหนึ่ง
- 9บุกกรุงหงสาวดีครั้งแรก พ.ศ. 2138พ.ศ. 2138 · ค.ศ. 1595
ล้อมกรุงหงสาวดีราว 3 เดือนแต่ตีไม่ได้ ถอยทัพเมื่อทัพช่วยจากเมืองอื่นใกล้เข้ามา พร้อมกวาดต้อนผู้คนกลับ ส่วนเชียงใหม่ยอมอ่อนน้อมในปีเดียวกัน
- 10บุกหงสาวดีครั้งที่สองและล้อมเมืองตองอู พ.ศ. 2142–2143พ.ศ. 2142–2143 · ค.ศ. 1599–1600
ทัพไทยไปถึงกรุงหงสาวดีที่ถูกเผาร้าง แต่ล้อมตองอูราว 2 เดือนไม่สำเร็จ ต้องถอยกลับในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1600 เพราะขาดเสบียง
- 11ยกทัพไปเมืองอังวะ และสวรรคตที่เมืองหาง พ.ศ. 2148พ.ศ. 2148 · ค.ศ. 1605
ไม่มีการรบ พระนเรศวรเสด็จสวรรคตที่เมืองหางเมื่อ 25 เมษายน พ.ศ. 2148 สมเด็จพระเอกาทศรถทรงยกเลิกศึกและอัญเชิญพระบรมศพกลับกรุงศรีอยุธยา