วัดเสนาสนาราม วัดธรรมยุตหลังวังจันทรเกษม กับพระอินทร์แปลงจากเวียงจันทน์

พระอินทร์แปลงและพระพุทธรูปสำคัญ

พระอินทร์แปลงเป็นพระพุทธรูปสำริดศิลปะล้านช้าง ปางมารวิชัย หน้าตักกว้างกว่า 2 ศอก รัชกาลที่ 4 โปรดให้อัญเชิญมาจากเวียงจันทน์ใน พ.ศ. 2401 เดิมตั้งพระราชหฤทัยจะให้เป็นพระประธานวัดมหาพฤฒารามในกรุงเทพฯ แต่ภายหลังได้มาประดิษฐานที่วัดนี้ ชื่อพระมาจากตำนานว่าพระอินทร์แปลงกายมาสร้าง

ในพระอุโบสถประดิษฐานพระสัมพุทธมุนี พระพุทธรูปสำริดปางมารวิชัยลงรักปิดทอง แหล่งข้อมูลระบุที่มาต่างกัน บางแหล่งว่าเป็นพระพุทธรูปสมัยอยุธยา บางแหล่งว่าอัญเชิญมาจากเวียงจันทน์

นอกจากนี้ยังมีพระพุทธไสยาสน์ที่อัญเชิญมาจากวัดมหาธาตุในเกาะเมือง ทำจากหินหลายชิ้นต่อกันแล้วลงรักปิดทอง ประดิษฐานในวิหารที่รัชกาลที่ 5 โปรดให้สร้าง

จิตรกรรมและบทบาทด้านการศึกษา

ภายในวัดมีจิตรกรรมสมัยรัชกาลที่ 5 ที่บทความของโพสต์ทูเดย์อธิบายว่าเล่าเรื่องพระราชพิธีสิบสองเดือน เทพชุมนุม เหตุการณ์สำคัญในรัชกาล และชาดก ทำให้ได้เห็นภาพบ้านเมืองในสมัยรัชกาลที่ 5 ผ่านสายตาช่างในยุคนั้น

รัชกาลที่ 5 ทรงบูรณะวัดใน พ.ศ. 2427 และพระราชทานธรรมาสน์กับเรือไม้สัก ต่อมามีการตั้งโรงเรียนในวัดใน พ.ศ. 2428 วัดจึงเป็นศูนย์การศึกษาสำคัญของอยุธยาช่วงหนึ่ง ทั้งการศึกษาชั้นต้นและการฝึกครู ปัจจุบันยังเป็นหนึ่งในวัดที่เปิดสอนพระปริยัติธรรมของจังหวัด

วัดเสนาสนารามในแต่ละยุค

จุดนี้บนแผนที่เล่าเรื่องผ่านวังข้างเคียงมากกว่าตัววัดเอง จนถึงยุครัตนโกสินทร์

• แรกสร้างกรุง (พ.ศ. 1893–2031): ยังไม่พบหลักฐานว่ามีวัดตรงนี้ ช่วงต้นกรุงมุมนี้ของเกาะยังอยู่นอกแนวกำแพงเมืองเดิม
• สมัยพระนเรศวร (พ.ศ. 2091–2148): ยังไม่พบหลักฐานแน่ชัดว่ามีวัดเสือ แต่ข้างกันคือวังจันทรเกษมที่สร้างให้พระนเรศวรประทับ และเป็นที่บัญชาการรบใน พ.ศ. 2129
• สมัยพระนารายณ์ (พ.ศ. 2199–2231): วังหน้าข้างเคียงเป็นที่ประทับของพระนารายณ์ก่อนเสด็จขึ้นครองราชย์ และเป็นวังของพระมหาอุปราช
• เสียกรุงครั้งที่ 2 (พ.ศ. 2310): วัดเสือร้างไปพร้อมพระนคร
• วันนี้: พระอารามหลวงที่รัชกาลที่ 4 ทรงสร้างใหม่ แล้วเสร็จ พ.ศ. 2406 และยังมีพระสงฆ์จำพรรษา

การเดินทางและเที่ยวชม

วัดอยู่ด้านหลังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จันทรเกษม ใกล้ตลาดหัวรอ จึงเที่ยวต่อเนื่องกับวังจันทรเกษมได้ง่าย เป็นเส้นทางที่เหมาะกับผู้ตามรอยพระนเรศวรในช่วงเช้า ก่อนไปยังวัดหน้าพระเมรุหรือวัดแม่นางปลื้มทางเหนือของเกาะ

วัดยังเป็นพระอารามหลวงที่มีพระสงฆ์จำพรรษา ควรแต่งกายสุภาพ และเคารพเวลาทำวัตรของพระสงฆ์