EN

หน้าแรก › สถานที่ › วัดท่าการ้อง

วัดท่าการ้อง วัดริมเจ้าพระยาที่เคยเป็นค่ายพม่าในศึกเสียกรุง

วัดท่าการ้องเป็นวัดคึกคักริมแม่น้ำเจ้าพระยา ทางตะวันตกของเกาะเมืองอยุธยา หลายคนรู้จักจากตลาดน้ำและพระพุทธรูปที่ผู้คนมาขอพร แต่ในประวัติศาสตร์ ชื่อวัดนี้ปรากฏในพระราชพงศาวดารช่วงที่น่าเศร้าที่สุดของกรุงศรีอยุธยา เมื่อทัพพม่าตั้งค่ายที่นี่ระหว่างการล้อมกรุงใน พ.ศ. 2310

ที่นี่ในแต่ละยุค

แรกสร้างกรุงพ.ศ. 1893–2031 · ยังไม่สร้าง

ยังไม่มีวัดนี้ ทะเบียนวัดของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติระบุว่าวัดสร้างใน พ.ศ. 2275 ช่วงปลายกรุงศรีอยุธยา

สมัยพระนเรศวรพ.ศ. 2091–2148 · ยังไม่สร้าง

ตามทะเบียนวัด วัดนี้สร้างหลังยุคพระนเรศวรราว 130 ปี มีเอกสารท่องเที่ยวบางฉบับเล่าว่าบริเวณนี้เคยเป็นที่ตั้งทัพพม่าในสงครามช้างเผือก (พ.ศ. 2106–2107) ซึ่งเป็นสงครามที่พระนเรศวรถูกนำไปหงสาวดี แต่ผู้ค้นคว้าที่ตรวจพระราชพงศาวดารยังไม่พบข้อความรองรับ

สมัยพระนารายณ์พ.ศ. 2199–2231 · ยังไม่สร้าง

ตามทะเบียนวัดยังไม่มีวัดนี้ มีผู้กล่าวว่าหอระฆังแปดเหลี่ยมของวัดเป็นศิลปะสมัยพระนารายณ์ ซึ่งถ้าจริงก็แปลว่าอาจมีศาสนสถานมาก่อนปีที่จดทะเบียน แต่ยังไม่มีหลักฐานยืนยัน

เสียกรุงครั้งที่ 2พ.ศ. 2310 · มีอยู่แล้ว

พระราชพงศาวดารเล่าว่าในการล้อมกรุงครั้งสุดท้าย ทัพพม่าที่อยู่ใต้บังคับบัญชาของเนเมียวสีหบดีรุกเข้ามาตั้งค่ายหลายแห่งรอบพระนคร หนึ่งในนั้นอยู่ที่วัดท่าการ้อง พร้อมวางปืนใหญ่ ฝ่ายไทยจัดกองเรืออาสาออกตีค่ายแต่ไม่สำเร็จ

วันนี้มรดกโลก พ.ศ. 2534 · วัดที่ยังมีพระสงฆ์

วัดที่คึกคัก ในอุโบสถประดิษฐานหลวงพ่อยิ้ม (พระพุทธรัตนมงคล) ริมน้ำมีตลาดน้ำในวันหยุด เป็นจุดแวะของนักท่องเที่ยวฝั่งตะวันตกของเกาะเมือง

ด้านหน้าพระอุโบสถวัดท่าการ้อง
พระอุโบสถ วัดท่าการ้อง · ภาพ: Mastertongapollo · CC BY-SA 4.0 ผ่าน Wikimedia Commons

ความเป็นมาและชื่อวัด

ตามทะเบียนวัดของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ วัดท่าการ้องสร้างขึ้นใน พ.ศ. 2275 (ค.ศ. 1732) ช่วงปลายสมัยอยุธยา และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาใน พ.ศ. 2285 ไม่พบเอกสารที่บอกชื่อผู้สร้าง

ตำแหน่งของวัดอยู่ริมแม่น้ำฝั่งตะวันตกของพระนคร ใกล้จุดที่ทางน้ำหลายสายมาบรรจบกัน จึงเป็นจุดที่คุมเส้นทางเรือด้านเหนือของพระนครได้ดี ข้อได้เปรียบทางภูมิศาสตร์นี้เองที่ทำให้วัดกลายเป็นที่ตั้งค่ายของข้าศึกในเวลาต่อมา

ในฉบับแปลภาษาอังกฤษของพระราชพงศาวดาร ชื่อวัดถูกแปลตรงตัวว่าวัดแห่งอีกาที่ส่งเสียงร้อง ซึ่งตรงกับความหมายของคำว่า กา และ ร้อง ในภาษาไทย

ค่ายพม่าในศึกเสียกรุง พ.ศ. 2310

ในช่วงท้ายของการล้อมกรุงศรีอยุธยา พระราชพงศาวดารเล่าว่าเนเมียวสีหบดี แม่ทัพใหญ่ฝ่ายพม่า สั่งให้กองทัพรุกเข้ามาตั้งค่ายหลายแห่งรอบพระนคร หนึ่งในค่ายเหล่านั้นอยู่ที่วัดท่าการ้อง พร้อมวางปืนใหญ่ไว้เพื่อกดดันพระนคร

วัดท่าการ้องไม่ใช่วัดเดียวที่ถูกใช้แบบนี้ ในช่วงเดียวกัน ฝ่ายพม่ายังนำปืนใหญ่ไปตั้งที่วัดหน้าพระเมรุทางเหนือของเกาะเมือง แสดงว่าวัดริมน้ำรอบพระนครซึ่งมีพื้นที่กว้างและอยู่ใกล้กำแพงเมือง ถูกใช้เป็นฐานยิงเข้าเมืองจากหลายทิศ ขณะที่ชาวกรุงศรีอยุธยาถูกปิดล้อมอยู่ภายในเกาะเมือง

พระนิพนธ์ไทยรบพม่าของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เล่าว่าฝ่ายไทยจัดกองเรือของอาสาหกเหล่าออกไปตีค่ายนี้ ทหารคนหนึ่งที่รำดาบอยู่หัวเรือถูกปืนตกน้ำ กองเรือไทยจึงต้องถอยกลับ ไม่นานหลังจากนั้นกรุงศรีอยุธยาก็เสียแก่พม่าในเดือนเมษายน พ.ศ. 2310 (ค.ศ. 1767)

เกี่ยวข้องกับสมเด็จพระนเรศวรอย่างไร

ไม่มีหลักฐานว่าวัดท่าการ้องเกี่ยวข้องกับสมเด็จพระนเรศวร ตามทะเบียนวัด วัดนี้สร้างหลังรัชกาลของพระองค์ราว 130 ปี

อย่างไรก็ตาม เอกสารท่องเที่ยวบางฉบับเล่าว่าบริเวณนี้เคยเป็นที่ตั้งทัพพม่าในสงครามช้างเผือก พ.ศ. 2106–2107 ซึ่งเป็นสงครามที่ทำให้พระนเรศวรในวัยเด็กต้องเสด็จไปประทับที่หงสาวดี ผู้ค้นคว้าที่ตรวจสอบพระราชพงศาวดารยังไม่พบข้อความใดรองรับเรื่องนี้ จึงควรถือเป็นเรื่องเล่าที่ยังไม่ได้รับการยืนยัน

วัดท่าการ้องในแต่ละยุค

จุดเดียวกันบนแผนที่ แต่ต่างยุคกัน

  • แรกสร้างกรุง (พ.ศ. 1893–2031): ยังไม่มีวัดนี้ตามทะเบียนวัด
  • สมัยพระนเรศวร (พ.ศ. 2091–2148): ยังไม่มีวัดตามทะเบียนวัด เรื่องค่ายพม่าสมัยสงครามช้างเผือกยังไม่มีหลักฐานรองรับ
  • สมัยพระนารายณ์ (พ.ศ. 2199–2231): ยังไม่มีวัดตามทะเบียน แม้มีผู้กล่าวว่าหอระฆังเป็นศิลปะสมัยนี้
  • เสียกรุงครั้งที่ 2 (พ.ศ. 2310): ค่ายพม่าและที่ตั้งปืนใหญ่ ฝ่ายไทยออกตีค่ายแต่ไม่สำเร็จ
  • วันนี้: วัดที่คึกคัก มีตลาดน้ำและผู้คนมาไหว้พระ

สิ่งที่ควรดูและการเที่ยวชม

ในอุโบสถประดิษฐานพระประธานชื่อหลวงพ่อยิ้ม หรือพระพุทธรัตนมงคล ในวัดยังมีหอระฆังก่ออิฐถือปูนรูปแปดเหลี่ยม ซึ่งมีผู้กล่าวว่าเป็นศิลปะสมัยพระนารายณ์ ส่วนอาคารอื่นในวัดส่วนใหญ่น่าจะสร้างหรือซ่อมใหม่หลังกรุงแตก

ริมน้ำมีตลาดน้ำที่จัดขึ้นในวันหยุด ขายอาหารและของฝากบนแพ บรรยากาศจะคึกคักที่สุดช่วงสายถึงบ่าย ก่อนไปควรตรวจสอบวันเปิดล่าสุดอีกครั้ง เพราะตลาดลักษณะนี้อาจปรับวันเวลาตามฤดูกาล

เรื่องที่นักประวัติศาสตร์ยังเห็นต่าง

  • ค่ายพม่าสมัยสงครามช้างเผือก: เอกสารท่องเที่ยวบางฉบับว่าบริเวณวัดเคยเป็นค่ายพม่าใน พ.ศ. 2106 ผู้ค้นคว้าที่ตรวจพระราชพงศาวดารยังไม่พบข้อความรองรับ และข้อความภาษาอังกฤษบางแหล่งยังระบุชื่อพระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ ซึ่งสวรรคตไปก่อนสงครามช้างเผือกแล้ว
  • อายุของวัด: ทะเบียนวัดระบุ พ.ศ. 2275 แต่บางแหล่งเชื่อว่ามีวัดมาก่อนหน้านั้น และมีผู้กล่าวว่าหอระฆังเป็นศิลปะสมัยพระนารายณ์ ยังไม่มีหลักฐานชี้ขาด

ข้อมูลการเที่ยวชม

  • วันหยุดคนมาก ควรมาช่วงเช้าถ้าอยากไหว้พระอย่างสงบ
  • แต่งกายสุภาพเมื่อเข้าอุโบสถ
  • ตรวจสอบวันเปิดของตลาดน้ำก่อนเดินทาง

คำถามที่พบบ่อย

วัดท่าการ้องสร้างเมื่อไร

ทะเบียนวัดระบุว่าสร้างใน พ.ศ. 2275 ช่วงปลายสมัยอยุธยา และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาใน พ.ศ. 2285

พม่าเคยตั้งค่ายที่วัดท่าการ้องจริงไหม

จริงสำหรับศึกเสียกรุง พ.ศ. 2310 ซึ่งพระราชพงศาวดารบันทึกไว้ ส่วนเรื่องค่ายพม่าในสงครามช้างเผือก พ.ศ. 2106 ยังไม่พบหลักฐานรองรับ

วัดท่าการ้องเกี่ยวข้องกับพระนเรศวรหรือไม่

ไม่มีหลักฐานเชื่อมโยง ตามทะเบียนวัด วัดนี้สร้างหลังรัชกาลของพระองค์ราว 130 ปี

ปรับปรุงล่าสุด 10 พฤศจิกายน 2569